تاريخچه و موارد مصرف درمانى در طب سنتى : ورس شبنمى است كه بر گياه مىنشيند رنگ آن زرد و معطر و مانند زعفران است . زنان عرب جامه را با آن رنگ مىكنند . قابض است . كلف ( 1 * ) ، نمش ( 2 * ) ، برش ( 3 * ) ، خارش و كچلى و جرب را سودمند است ( هروى : 4 * ) ، انواع آن از يمن بدست مىآيد . بهترين نوع آن قرمزرنگ و خالص است كه " بادر " ناميده مىشود و به رنگ سفيد و سياه هم وجود دارد . گفته شده است كه درخت آن را توليد مىكند . براى جمع‌آورى زير درخت سفره پهن نموده آن را تكان مىدهند . به سريانى آن را " ورشا " مىنامند . ورس را حص و قنديز نيز مىنامند ( ابو ريحان : 5 * ) . [ بطور موضعى ] در بثورات موثر است و اگر خورده شود در وضح ( 6 * ) سودمند است ( ابن سينا : 7 * ) . قوه باه را زياد مىكند ( ابن بيطار : 8 * ) . در سنگ مجارى ادرار و درد گرده و مثانه سودمند است ( انصارى : 9 * ) . درختى است حجازى مخصوص بلاد يمن و تا بيست سال گل و ميوه مىدهد . تخم آن مانند كنجد است . ميوه پس از رسيدن شكافته شده چيزى شبيه به موى زرد مايل به سرخى مانند زعفران ظاهر مىشود . سائيده آن را از يمن مىآورند كه شبيه به زعفران سائيده شده است . بهترين آن زرد مايل به سرخى است و قسم سياه آن را از حبشه مىآورند و آن را حبشى مىنامند و سرخ تيره آن هندى است كه از هند مىآورند . زمان مصرف آن تا 4 سال است . در دوم گرم و خشك است . مقوى ، مفرح و در بهق ، برص و زرد زخم موثر است . بدن را لاغر و مقاومت آن را در برابر سموم زياد مىكند . به ريه آسيب مىرساند مگر آنكه با مصطكى ، كتيرا و عسل مصرف نمايند . مقدار خوراك آن تا حدود 5 گرم است ( حكيم مومن و عقيلى خراسانى : 10 * ) . تركيبات شيميائى : ماده رزينى 88 / 72 درصد ، مواد آلبومينوئيدى 2 / 8 درصد ، سلولز 5 / 9 درصد ، آب 44 / 3 ، خاكستر 03 / 6 درصد و اسانس به مقدار تراس . امروزه از آن در بثورات جلدى به خصوص پوسته پوسته شدن جلد Scaly eruptions استفاده درمانى به عمل مىآيد . ( 1 * ) - كلف : Lentigo رجوع شود به زيرنويس كد 1002 ( 2 * ) - نمش : ككمك ، كنجيده . رجوع شود به زيرنويس كد 2002 ( 3 * ) - برش : فى البرش و النمش : اين آن بود كه او را كنجده خوانند و دو گونه بود يكى سياه [ برش ] و ديگر سرخ [ نمش ] و هر دو گونه دشوار روند و علاجشان همان بود كى آن كلفه . . . ( هدايه المتعلمين ) . النمش بقع على الوجه الى الحمره و ما هو الى السّواد يكون برشا ( معجم العلوم الطبيعه ) . نمش كك‌مك همراه با خال‌هاى متعدد سياه‌رنگ Lentigines , Lentigines leprosae ( 4 * ) - تلخيص از الابنيه 338 ( 5 * ) - تت صيدنه عپ 369